માંગરોળના પાલોદમાં સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાની પોલ ખૂલી?
ગટર લાઈનમાં કચરો, ખુલ્લામાં ગંદુ પાણી અને પ્લાસ્ટિકનો ઢગલો; પંચાયતની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો
માંગરોળ | સુરત : સુરત જિલ્લાના માંગરોળ તાલુકાના પાલોદ ગામમાં સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ગામના વિવિધ વિસ્તારોમાં કચરો, પ્લાસ્ટિક, ગંદકી તેમજ ગટરનું ગંદુ પાણી જોવા મળતાં ગ્રામ્ય સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાની અસરકારકતા સામે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
ખાસ કરીને નેશનલ હાઈવે-48 નજીકની ગટર લાઈનોમાં કચરો ભરાઈ જવાથી પાણીના વહેણમાં અવરોધ સર્જાતો હોવાનું સ્થળ પરના દૃશ્યો પરથી જણાય છે. ગટર અને પાણીના વહેણની આસપાસ પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ, બોટલો તથા અન્ય કચરો ફેલાયેલો જોવા મળે છે. કેટલાક સ્થળોએ ગંદુ પાણી ખુલ્લામાં ભરાયેલું જોવા મળતા દુર્ગંધ અને મચ્છરોના ઉપદ્રવ સહિત જાહેર આરોગ્ય અંગે ચિંતા ઊભી થઈ રહી છે.
કાયદા છે, તો પછી પાલોદમાં આ સ્થિતિ કેમ?
Solid Waste Management Rules, 2026 મુજબ આ નિયમો શહેરી સંસ્થાઓ ઉપરાંત ગ્રામ્ય સ્થાનિક સંસ્થાઓને પણ લાગુ પડે છે અને 1 એપ્રિલ 2026થી અમલમાં આવ્યા છે. નિયમો ઘન કચરાના વ્યવસ્થિત સંગ્રહ, સંચાલન, પ્રક્રિયા અને નિકાલ માટે સ્થાનિક સંસ્થાઓની જવાબદારીનું માળખું નક્કી કરે છે.
આ ઉપરાંત ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ, 1993ની Schedule-Iમાં Village Panchayatની ફરજોમાં sanitation, conservancy, nuisance prevention/abatement તેમજ જાહેર રસ્તા અને drainsની સફાઈ સંબંધિત બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.
તો પછી સવાલ એ છે કે—
પાલોદમાં ગટર અને ડ્રેઇનની નિયમિત સફાઈ ખરેખર થાય છે કે માત્ર કાગળ પર?
ગટર લાઈનમાં કચરો ભરાઈને પાણીનો પ્રવાહ અટકતો હોય તો જવાબદાર તંત્ર દ્વારા નિયમિત મોનિટરિંગ કેમ થતું નથી?
કચરો ગટર સુધી પહોંચે જ નહીં તે માટે કચરા સંગ્રહ અને નિકાલની વ્યવસ્થા કેટલી અસરકારક છે?
ગંદુ પાણી અને પર્યાવરણનો મુદ્દો પણ ગંભીર
Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974નો હેતુ પાણીના પ્રદૂષણને રોકવાનો અને પાણીની શુદ્ધતા જાળવવાનો છે. આ કાયદાની Section 24માં પ્રદૂષિત પદાર્થને stream, well, sewer અથવા landમાં છોડવા અંગે પ્રતિબંધની જોગવાઈ છે; કાયદાની અન્ય જોગવાઈઓ ગંદા પાણીના dischargeને પણ નિયંત્રિત કરે છે.
અહીં એક મહત્વનો સવાલ એ પણ છે કે પાલોદમાં જોવા મળતું ગંદુ પાણી ક્યાંથી આવી રહ્યું છે, તેનું યોગ્ય નિકાલ તંત્ર શું છે અને તે કોઈ જળસ્રોત અથવા પર્યાવરણને અસર કરે છે કે નહીં?
જો તપાસ દરમિયાન કાયદાકીય ઉલ્લંઘન સામે આવે તો સંબંધિત સક્ષમ સત્તા દ્વારા લાગુ કાયદા મુજબ કાર્યવાહીનો પ્રશ્ન ઊભો થઈ શકે છે.
સરપંચ-તલાટી સામે આરોપ નહીં, પરંતુ જવાબ માંગવાનો સમય
પાલોદ ગ્રામ પંચાયતના સરપંચશ્રી અને તલાટી-કમ-મંત્રીશ્રીની વહીવટી દેખરેખ હેઠળ ગામની સ્વચ્છતા વ્યવસ્થા કેવી રીતે સંચાલિત થાય છે, તે અંગે હવે જાહેરમાં સ્પષ્ટતા જરૂરી બની છે.
અહીં વ્યક્તિગત બેદરકારીનો આરોપ મૂકવાનો પ્રશ્ન નથી; પરંતુ જાહેર સ્થળે દેખાતી ગંદકી, ગટર ભરાવા અને કચરાની સ્થિતિ અંગે પંચાયત પાસે સફાઈનું શેડ્યૂલ, કામગીરીનો રેકોર્ડ, કચરા નિકાલની વ્યવસ્થા અને મોનિટરિંગની વિગતો છે કે નહીં? તે તપાસવાનો વિષય છે.
તંત્ર પાસે ABNના સીધા સવાલો
1. પાલોદ ગામમાં ગટર લાઈનોની નિયમિત સફાઈ કેટલી વાર કરવામાં આવે છે?
2. છેલ્લા એક વર્ષમાં ગટર સફાઈ માટે કેટલી કામગીરી કરવામાં આવી અને તેનો રેકોર્ડ ક્યાં છે?
3. નેશનલ હાઈવે-48 નજીકની ગટર લાઈનમાં કચરો વારંવાર કેવી રીતે પહોંચે છે?
4. ગટર સફાઈ બાદ કાઢવામાં આવતા કચરાનો વૈજ્ઞાનિક અને નિયમસર નિકાલ ક્યાં કરવામાં આવે છે?
5. ગ્રામ પંચાયત પાસે કચરા સંગ્રહ અને door-to-door collectionની વ્યવસ્થા છે કે નહીં?
6. ગંદુ પાણી ખુલ્લામાં ભરાઈ રહેવાની સમસ્યાનું કાયમી નિરાકરણ કેમ કરવામાં આવ્યું નથી?
7. મચ્છરજન્ય રોગો અને જાહેર આરોગ્યના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા કોઈ તપાસ અથવા કામગીરી કરવામાં આવી છે કે નહીં?
8. આ સમસ્યા અંગે અગાઉ ગ્રામજનો દ્વારા રજૂઆત કરવામાં આવી હોય તો તેના આધારે શું કાર્યવાહી કરવામાં આવી?
હવે સ્થળ તપાસ અને જવાબદારી નક્કી થશે?
પાલોદની સ્થિતિને જોતા માત્ર એક વખત સફાઈ કરી ફોટોગ્રાફ લેવાને બદલે સ્થળ તપાસ, ગટર સફાઈ, કચરાનો સંપૂર્ણ નિકાલ, પાણીના વહેણને અવરોધમુક્ત કરવું અને નિયમિત મોનિટરિંગની વ્યવસ્થા કરવાની જરૂરિયાત છે.
સંબંધિત તાલુકા અને જિલ્લા તંત્ર દ્વારા પણ સ્થળ તપાસ કરીને ગ્રામ પંચાયતની સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવામાં આવે તેવી માંગ ઉઠી રહી છે.
સવાલ હવે માત્ર ગંદકીનો નથી—સવાલ છે કે કાયદા અને નિયમો હોવા છતાં પાલોદના ગ્રામજનોને સ્વચ્છ અને યોગ્ય ગટર વ્યવસ્થા કેમ મળતી નથી?
હવે જોવાનું એ રહેશે કે સંબંધિત તંત્ર આ દૃશ્યોને માત્ર સામાન્ય સફાઈની સમસ્યા ગણે છે કે કાયદા હેઠળ પોતાની જવાબદારી સમજીને સ્થળ તપાસ, કામગીરી અને કાયમી ઉકેલ તરફ પગલાં ભરે છે.
નોંધ: આ સમાચાર સ્થળ પરના દૃશ્યો તથા પ્રાપ્ત માહિતીના આધારે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. પાલોદ ગ્રામ પંચાયત, સરપંચશ્રી, તલાટી-કમ-મંત્રીશ્રી અથવા સંબંધિત વિભાગનો સત્તાવાર પક્ષ/જવાબ પ્રાપ્ત થશે તો તેને પણ સમાચાર સાથે પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે.
