માંગરોળ | સુરત :સુરત જિલ્લાના માંગરોળ તાલુકાના પાલોદ ગામમાં સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાની કથિત બેદરકારીના દૃશ્યો સામે આવતા ગ્રામ પંચાયતની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. સ્થળ પરથી સામે આવેલા દૃશ્યોમાં નાળામાં પ્લાસ્ટિક સહિતનો મોટા પ્રમાણમાં કચરો જમા થયેલો, કાળાશવાળું ગંદુ પાણી ભરાયેલું તથા આસપાસ અસ્વચ્છતા જોવા મળી રહી છે.
નાળામાં કચરો જમા થવાના કારણે પાણીના કુદરતી વહેણમાં અવરોધ ઊભો થવાની સાથે દુર્ગંધ, મચ્છર-જીવાતોના ઉપદ્રવ અને જાહેર આરોગ્યને અસર થવાની સંભાવના ઊભી થઈ શકે છે. રહેણાંક વિસ્તાર નજીક આવી સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહે તો સ્વચ્છતા અને જાહેર આરોગ્યના હિતમાં જવાબદાર તંત્રની તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપની જરૂરિયાત ઊભી થાય છે.
રજૂઆત છતાં કાર્યવાહી નહીં — જવાબદારી કોની?
સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, આ ગંદકી અંગે ગ્રામ પંચાયતના સરપંચશ્રી તથા તલાટી-કમ-મંત્રીને રજૂઆત કરવામાં આવી હોવા છતાં અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. જો રજૂઆત પ્રાપ્ત થઈ હતી, તો તેના આધારે શું કાર્યવાહી કરવામાં આવી? સ્થળની સફાઈ ક્યારે કરવામાં આવી? કચરો ક્યાં અને કઈ પદ્ધતિથી નિકાલ કરવામાં આવ્યો? તેમજ નાળાની નિયમિત સફાઈ માટે શું વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે? — તેવા સવાલો હવે ઉઠી રહ્યા છે.
માત્ર કાગળ પરની નોંધ, મૌખિક ખાતરી અથવા એકાદ વખતની દેખાવ પૂરતી સફાઈને સ્વચ્છતા વ્યવસ્થા કહી શકાય નહીં. જાહેર નાણાં અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની વ્યવસ્થાના સંદર્ભમાં સ્વચ્છતા કામગીરી વાસ્તવમાં જમીન પર અમલમાં આવી છે કે નહીં તેની ચકાસણી જરૂરી બને છે.
નિયમોનું પાલન થયું છે કે નહીં? તપાસ જરૂરી
ગામમાં ઘન કચરાના સંગ્રહ, સંચાલન અને નિકાલ તેમજ નાળાની સફાઈ અંગે જવાબદાર સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ દ્વારા નિયમસર કામગીરી કરવામાં આવી છે કે નહીં તેની વહીવટી અને સ્થળ તપાસ થવી જરૂરી છે.
જો ગ્રામ પંચાયતને અગાઉથી રજૂઆત કરવામાં આવી હોવા છતાં યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હોય, તો રજૂઆતની તારીખથી લઈને આજદિન સુધીની ફરિયાદ નોંધ, સફાઈ કામગીરીના રેકોર્ડ, કચરા ઉપાડની વિગતો, સંબંધિત ખર્ચ તથા જવાબદાર કર્મચારીઓની કામગીરીની તપાસ કરવામાં આવે તેવી માંગ ઉઠી રહી છે.
તાત્કાલિક સફાઈ અને જવાબદારી નિર્ધારિત કરવાની માંગગ્રામજનો દ્વારા માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે—
નાળામાંથી તાત્કાલિક કચરો દૂર કરવામાં આવે.
ગંદા પાણીના યોગ્ય નિકાલની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે.
સમગ્ર અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં સફાઈ અને જરૂરી ડિસઇન્ફેક્શન કરવામાં આવે.
નાળાની નિયમિત સફાઈ માટે જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે.
કચરો ફરી નાળામાં ન જાય તે માટે અસરકારક વ્યવસ્થા કરવામાં આવે.
અગાઉ થયેલી રજૂઆતો અને તેના પર થયેલી કાર્યવાહીનો રેકોર્ડ તપાસવામાં આવે.
સ્વચ્છતા કામગીરી પાછળ થયેલા સરકારી ખર્ચની જરૂરી ચકાસણી કરવામાં આવે.
સંબંધિત તાલુકા અને જિલ્લા કક્ષાના અધિકારીઓ દ્વારા સ્થળ તપાસ કરી જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે.
હવે તંત્રએ જવાબ આપવો જરૂરી
પાલોદ ગામના દૃશ્યો જોતા સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે ગ્રામ પંચાયતની સ્વચ્છતા વ્યવસ્થા માત્ર કાગળ પર છે કે ખરેખર જમીન પર પણ અમલમાં છે?
જો રજૂઆત છતાં સમસ્યા યથાવત રહી હોય, તો તેની પાછળનું કારણ શું છે અને જવાબદારી કોની છે તે અંગે ગ્રામ પંચાયત તથા સંબંધિત વહીવટી તંત્ર દ્વારા સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી બની છે.
પાલોદની ગંદકી હવે માત્ર સ્વચ્છતાનો પ્રશ્ન નહીં, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય, વહીવટી જવાબદારી અને સરકારી વ્યવસ્થાની અસરકારકતા સાથે જોડાયેલો પ્રશ્ન બની રહ્યો છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે સંબંધિત અધિકારીઓ સ્થળ તપાસ કરી માત્ર તાત્કાલિક સફાઈ કરાવે છે કે પછી સમસ્યાના મૂળ કારણો શોધી જવાબદારી નક્કી કરી કાયમી ઉકેલ માટે નિયમસર કાર્યવાહી કરે છે.
